Przez dynamiczny rozwój Internetu, sztucznej inteligencji i mediów spoÅ‚ecznoÅ›ciowych możemy zauważyć natÅ‚ok informacji. W przestrzeni cyfrowej możemy znaleźć deepfaki, w których wykorzystuje siÄ™ wizerunek innych osób, aby rozprzestrzenić faÅ‚szywÄ… informacjÄ™. W Internecie obecnie jest również wiele fake newsów, zmanipulowanych wiadomoÅ›ci czy takich, które sÄ… przekazywane dalej bez wczeÅ›niejszego sprawdzenia. Dlatego tak ważne jest, aby krytycznie podchodzić do informacji.

WspóÅ‚czesne media czÄ™sto wykorzystujÄ… emocje, sensacyjne nagÅ‚ówki czy atrakcyjne wizualnie materiaÅ‚y, aby przyciÄ…gnąć uwagÄ™ użytkownika. Wiarygodny wyglÄ…d informacji, nie sprawia jednak, że jest ona prawdziwa. Dlatego weryfikacja treÅ›ci powinna stać siÄ™ podstawowych nawykiem każdego, kto korzysta z przestrzeni cyfrowej.

ETYKA ORAZ METODA

Warto rozróżniać rodzaje faÅ‚szywych informacji.

Dezinformacja- Tworzenie i rozprzestrzenianie treści fałszywych, wprowadzających w błąd. Ich celem jest umyślne wyrządzenie krzywdy lub szkody.

Malinformacja- TreÅ›ci prawdziwe, wykorzystywane w sposób szkodliwy.

Misinformacja- Tworzenie i rozprzestrzenianie nieprawdziwych treści, bez zamysłu wyrządzenia szkody. Powstają w wyniku błędu/ braku rzetelności.

Nie jesteÅ›my jednak bezradni wobec takich zagrożeÅ„. Przede wszystkim kluczowe jest, aby “zatrzymać siÄ™ przy informacji”. Warto posÅ‚użyć siÄ™ przy tym dwoma bezpoÅ›rednimi pytaniami sformuÅ‚owanych przez Steve’a Buttry’ego: “Jak to wiesz?” oraz “SkÄ…d to wiesz?” przy jednoczesnym stosowaniu zasady dwóch źródeÅ‚ przed publikacjÄ… bardziej sensacyjnych materiaÅ‚ów, niosÄ…cych rzeczywistÄ…, silnÄ… informacjÄ™ ze sobÄ….

DANE, DANE I JESZCZE RAZ DANE

Statystyki i dane liczbowe są często wykorzystywane, aby przedstawić określony wniosek. Jednakże procent czy liczba nie zawsze pokaże pełny obraz sytuacji. Dlatego też powołując się na badanie warto sprawdzić czego dokładnie dotyczy, jak liczna była grupa badanych, jakich pytań użyto w badaniu, kiedy zostało przeprowadzone oraz kto je sfinansował.

Warto również pamiÄ™tać, aby nie mylić korelacji z przyczynowoÅ›ciÄ…. Dwa zjawiska mogÄ… wystÄ™pować jednoczeÅ›nie, ale nie musi to oznaczać, że jedno wynika z drugiego.

Korelacja- wspóÅ‚wystÄ™powanie zmiennych, niezależnych od siebie.

Przyczynowość- gdy jedna zmienna się zmienia, powoduje to bezpośrednio zmianę drugiej.

FILTROWANIE PRAWDY

RolÄ… fact-checkera jest sprawdzanie prawdy. Tak samo jak oczyszczajÄ…c wodÄ™ z zanieczyszczeÅ„, możemy przesiać informacjÄ™ stosujÄ…c zestaw pytaÅ„ UGC: “Czy to oryginalne zdjÄ™cie/nagranie czy kadr? Kto to opublikowaÅ‚ – zweryfikuj konto/osobÄ™. Kiedy to powstaÅ‚o? Gdzie to zrobiono?” Każde z tych pytaÅ„ można sprawdzić kolejno za pomocÄ… wyszukiwania AI, sprawdzania tablic rejestracyjnych, pogody widocznej na zdjÄ™ciu czy choćby budynków i stylu architektury w tle. Poza weryfikowaniem prawdy, powinniÅ›my zadbać o zabezpieczenie siebie, stosujÄ…c silne hasÅ‚a, podwójne uwierzytelniania, menedżer haseÅ‚ oraz używać intuicji, nie ufajÄ…c każdemu przesÅ‚anemu linkowi. TracÄ…c dostÄ™p do konta możemy stać siÄ™ siewcÄ… nieprawdy, a zasianie pola roÅ›linÄ… inwazyjnÄ…, może wpÅ‚ynąć na jakość wszystkich plonów w „okolicy”.

ŹródÅ‚a: UNESCO – Journalism, ‘Fake News’ and Disinformation
Handbook for Journalism Education and Training Verification Handbook
“Dezinformacja, Misinformacja, Malinformacja- czym siÄ™ różniÄ…?”- NASK

jedlinazdroj.eu